## 14th September 2008 transcript of the 'paramaatmaa' a talk transcript of a talk by Guru Dev, Shankaracharya Brahmanand Swami Saraswati. from 'shrii shaMkaraachaarya upadesha' issue of 24th August 1953 pages 81-83. premanandpaul@yahoo.co.uk ## ananta shrii vibhuushhita dharma samraaTa jagadguru shaMkaraachaarya bhagavatpujyapaada svaamii brahmaananda sarasvatii jii mahaaraaja kaa upadesha apane aashrama \' brahmanivaasa \' prayaaga meM upadesha karate huye mahaaraaja shrii ne kahaa - paramaatmaa nishhkaama para prasanna hote haiM . isa samaya adhikaaMsha loga siddhiyaa.N duu.N.Dhate haiM . siddhi kaa samaagama chaahate haiM . siddhiyaa.N milane ke kyaa lakShaNa haiM . yoga shaastra janmaubadhamantra tapa samaadhi . ko{}ii to janma se siddha hote haiM . puurva janma kii tapasyaa rahii parantu ko{}ii vaasanaa sheshha thii . athavaa praarabdha rahaa to isa janma meM praarambha se hii siddha hote haiM ja.Da bharata kaa udaaharaNa saamane hai . aaja bhii kuchha mahaatmaa janma siddha hoMge . aushhadhi se bhii siddha hote haiM . hama loga jaMgaloM meM rahe haiM jaanate haiM . \" kaNTakaari dvayam \" kisii vaidhya ne bhaTakaTaiyaa \( chhoTii ba.Dii \) ke sthaana para kaNTakaarii \( juutaa \) kaa kaa.Dhaa taiyaara kiyaa . aushadhiyaaM aisii haiM ki aapa unake bala se kalpaparyanta jiivita raha sakate haiM . aushadhi se kalpa karate jaa{}o . jiiva to ajara - amara hai . jaba aushhadhiyoM se kalpaparyanta raha sakate ho taba chhudra vyaadhiyoM kaa kyaa kahanaa . gaMgaajii ke kinaare shraMgaverapura ke nikaTa kauraveshvara meM riivaaN raajya ke eka baabaa the unheM paadukaa siddhi thii . gaMgaa jala para chala kara duusarii ora se ghii le aaye . duusare ko guTakaa siddhi thii . ve \" aberii ke baabaa \" naama se prasiddha the . aushadhi ke bala se use siddhi thii . yaha saba lokavaasanaa kii puurti kara sakatii haiM kalyaaNa nahiiM hotaa . maMtra se bhii siddhi hotii hai yadi maMtra se devataa prasanna ho gayaa to jitanii usakii shakti hai utanaa kaarya vaha kara degaa . sarvashaktimaana to paramaatmaa hai . raamanaama ke bala para saba kuchha kiyaa jaa sakataa hai para laukika baatoM kii yaachanaa bhagavaana se mata karo . taiMtiisa koTi devataa isiili{}e haiM . hala baila kaa hotaa hai hastii kaa nahiiM . paramaatmaa nishhkaama para prasanna hote haiM . bhagavaana raama ne baalmiiki se puuchhaa ki hama kahaaN raheM baalmiiki ne kahaa ki kauna saa aisaa sthaana hai jahaaN aapa na hoM . vahiiM hama bataa deM rahane ke liye . parantu aapa puuchhate haiM to bataate haiM . \- jo nishhkaama premii hai . jise kabhii ko{}ii vaasanaa \\ / 82 shrii shaMkaraachaarya upadesha nahiiM ##,## kaamanaa nahiiM ##,## sahaja hii aapa se prema karataa hai vahiiM aapakaa ghara hai . bhagavaana usii se prema karate haiM . jo kaamanaashuunya hai . ataH chhoTe - chhoTe kaama kii chaahanaa bhagavaana se na karo . ina kaamoM ke liye devataa haiM . hamane jaMgaloM meM dekhaa hai ki shaabara maMtroM vaale adhika loga rahate haiM . eka maMtra siddha ho jaaya to laukika kaaryoM meM sahaayataa mila sakatii hai . tapa dvaaraa siddhi ho sakatii hai . tapa kahate haiM \" klesha uThaate hu{}e bhii saadhana karate jaanaa \" tapa kahate jaanaa \" tapa tiina prakaara ke haiM . - saatvika ##,## raajasa ##,## taamasa ##,## maaraNa ##,## mohana ##,## uchchaaTana yaha taamasa bhaava ke tapa haiM . saatvika tapa yaha hai ki kisii kaamanaa ko lekara tapa na kiyaa jaaya . saatvika tapa se GYaana hotaa hai . raajasa se lobha . samaadhi se bhii siddhi hotii hai . samaadhi ke sambandha meM aajakala loga ba.De chintita rahate haiM . yogii banane kii ba.Dii aaturataa dekhii jaatii hai . parantu indriyoM ke bhoga to chhuuTate nahiiM ##,## yoga karane kii ichchhaa karate haiM . strii ##,## putra parivaara chhuuTe nahiiM . mana kaa saMyama kara lene para strii ##,## putra ke madhya meM bhii yogaabhyaasa ho sakataa hai . jisane vaayu ko jiitaa aise guru kii sharaNa meM raho to usake vaakyoM se tumheM saphalataa praapta ho sakatii hai . saadhaka ko lavaNa ##,## sarasoM kii vastu ##,## amla padaarthaM ##,## tikta ##,## rukSha ##,## ati ushhNa vastu{}oM ko tyaaganaa chaahiye . goMda \( vR^ikSha niryaasa ##,## hoMga aadika \) nahiiM khaanaa chaahiye . agni ke nikaTa tathaa strii sevana ##,## patha sevana ##,## nahiiM rahanaa chaahiye . praataH snaana tathaa upavaasa bhii nishhedha hai . vastra ityaadi badala kara baiTha jaataa hai . dhuupa nikalane para snaana karegaa . kaayaklesha nahiiM honaa chaahiye . praarambha meM dugdha aura ghR^ita adhika milanaa chaahiye . siddha hone para isakii aavashyakataa nahiiM parantu saadhana meM avashya chaahiye . parantu dugdha ghR^ita shuddha honaa chaahiye ##,## arthaata usake arjana kaa prakaara Thiika ho . saMsaarii loga kaamanaa karake sevaa karate haiM . dugdha ghR^ita deMge to pachaasa kaamanaayeM bataa deMge to saadhaka kii buddhi ekaagra nahiiM ho sakatii . duryodhana kaa anna khaakara bhiishhma jaise mahaatmaa kii bhii buddhi bhrashhTa ho ga{}ii . yadi aisaa siddha guru mila jaaya ki vahii saba prabandha - karade to hamaaraa yoga chala sakataa hai . aajakala aahaara kii ashuddhi ke kaaraNa yoga siddha nahiiM ho rahaa hai . yogaabhyaasa to duura kii baata ##,## saadhaaraNa maalaa lekara baiThate ho to mana bhaagaa bhaagaa phirataa hai kyoMki aahaara biga.Daa hai . khaanaa aisaa bhii khaa sakate ho jaisaa kisii gaNvaara ne jaamuna ke saatha gubaro.Daa bhii na chho.Daa . yadi aahaara - shuddhi ke saatha japa karoge to devataa aapake vasha hokara rahegaa . \" devo bhuutvaa deva yajeta \" arthaata aachaara vichaara ##,## aahaara vihaara Thiika karake japa karo . hamaare yahaaN praachiina kaala meM striyaaN bhii yoga maarga meM siddha hu{}ii haiM . nishhkaama bhakti karo . hanumaana ne raama ko apanaa R^iNii banaa liyaa . iishvara se kuchha na maaNgoM . hama logoM kaa yaha anubhuuta nuskhaa hai . ##x x x ## puraanoM itihaasoM meM jo ghaTaa{}eN likhii haiM ki amuka maharshhi ko tapa karate - karate itanaa bala praapta hu{}aa athavaa amuka kaa patana hu{}aa to isa para vichaara karanaa chaahiye . kisii ke patana kii baata usake parokSha meM bhii nahiiM kahanii chaahiye . \" satyaM bruuyaata priyaM bruuyaata na bruuyaata satyamapriyaM \" . kisii andhe ko andhaa kaho to buraa maanegaa parantu usase suuradaasa kaho to buraa nahiiM maanegaa . chaapaluusii karane kii aavashyakataa nahiiM hai para apane shabdoM ko aisaa rakkho jo sunane meM priya hoM . vichaara yaha karanaa hai ki R^ishhiyoM kaa striyoM ko dekhakara patita ho jaanaa mukha se kahanaa doshha hai . taba phira lekhanii meM laanaa to aura bhii buraa hai . parantu vaha isaliye likhaa gayaa hai ki bhavishhya meM loga una dR^ishhTaantoM ko dekhakara sartaka raheM . vaha prasaMga hii na aane de jo patana ho . shaastra kahata hai ki maataa ##,## putrii ##,## aura bhaginii ke saatha bhii ekaanta meM na baiTheM . kyoMki indriya graama ba.Daa balavaana hai ##,## jaba apanii maataa aura putrii ke saatha bhii akele nahiiM baiThanaa chaahiye taba phira anya striyoM athavaa putriyoM ke saatha shimalaa ##,## maMsuurii meM saira sapaaTe karanaa kahaaN taka uchita hogaa . satya aura priya bolenge ##,## to kisii se vyarthaM virodha bhii nahiiM hogaa aura satya bolate - bolate baaNii meM bala / 83 shrii shaMkaraachaarya upadesha - aayegaa \" satyaM pratishhThaayaaM vaaka siddhi \" para jise dinabhara bolanaa hii bolanaa hai use satya aura priya vachana kahaaN se mileMge . kyoMki aise manohara bachana jo satya bhii ho bahuta kama hote haiM . ataH vaaNii para saMyama honaa chaahiye . aaja kala yoga maarga kii ora logoM kii ruchi ba.Dha rahii hai . parantu yogaabhyaasa ke puurva indriya aura vaaNii para saMyama praapta kara lenaa aavashyaka hai . saba kuchha praapta kiyaa jaa sakataa hai ##,## par jaba Thiika upaaya kiyaa jaaya . aajakala DaakTara loga kisii rogii ko asaadhya bataakara use niraasha kara dete haiM. parantu usake liye asaadhya hai to yaha nahiiM kahaa jaa sakataa ki sabake liye asaadhya hai . iishvara aura jiiva isa prakaara haiM jaise baaGa aura pe.Da yadi baaGa se pe.Da alaga kara leM to baaGa hii na raha jaaya . bhagavaana sanaatana dharma kii rakShaa ke liye avataara lete haiM . sanaatana dharma samudra hai aura bhinna 2 mataantara taraN^ga . samudra se taraMga uThakara baahara jaatii hai aura vahaaN se gandagii sameTa laatii hai . iishvara aura jiiva meM bhii samudra aura taraMga kaa sambandha hai . jiiva hii siiva hai ##,## siiva hii jiiva hai . siiva paramaatmaa ko kahate haiM . shruti kahatii hai ki iishvara ne sR^ishhTi ko rachaa aura jiiva ruupa se usameM pravesha kara gayaa . \" iishvaro jiiva kalayaa pravishhTo \" yaha puraaNa vaakya hai . jaba taka bhuusii lagii rahatii hai taba taka dhaana hai aura bhuusii alaga hone para tandula \( chaavala \) ho jaataa hai . yadhyapi dhaana meM tandula pahale hii thaa jaba taka karma lagaa hai taba taka jiiva hai karma nashhTa hone par yahii siiva hai . karmapaasha meM baNdhe ho taba taka jiiva hai . antara karane vaalaa yahii paasha hai . dhaana meM aMkura hotaa hai jala mR^ittikaa kaa yoga dene se parantu chaavala meM manoM jala aura mR^ittikaa kaa yoga do aMkura nahiiM ho sakataa . aMkura honaa hai garbhavaasa meM aanaa . jaba jiiva hii siiva hai taba yaha karmapaasha kyoM na haTaaye jo use paramaatmaa se duura rakhataa hai . parantu karmapaasha duura hogaa satsaMga aura bhakti se . satsaMga ke abhaava meM draupadii yaha na socha sakii ki kR^ishhNa bhagavaana vyaapaka haiM . isiiliye usane unheM dvaarikaa se pukaaraa . taatparya yaha ki apane ishhTadeva ko duura na maano . nikaTa se nikaTa dekho . yaha karma paasha duura kiye binaa hii ko{}ii apane ko brahma samajhane lage to yaha Thiika nahiiM . bhuusii lagii rahane para dhaana ko chaavala nahiiM kahaa jaa sakataa . aajataka kisii ko dhaana ubaala kara khaate nahiiM dekhaa gayaa . hama tabhii taka aMsha haiM jaba taka yaha karma ruupii bhuusii lagii hai . hanumaana ne yahii uttara diyaa thaa ki shariira se aapakaa daasa huu.N ##,## jiiva ruupa meM aapakaa shishhya huu.N tathaa vastu - tatva to jo aap haiM vahii maiM . bhakti maarga dvaaraa bhii \' yadgatvaa na nivartante \' kahaa gayaa hai . bhalaa bhuusii eka baara chaavala se alaga hu{}ii to kyaa dubaaraa phira usameM lagaa{}ii jaa sakatii hai . yadi kisii prakaara usameM chipakaa bhii dii jaaya to kyaa usameM aMkura aayegaa . basa eka baara GYaanaagni meM karma raashi dagdha kii phira dubaaraa karma baadhaka nahiiM ho saktaa . praarabdha ##,## saMchita ##,## kriyamaaNa tiina prakaara ke karma haiM . praarabdha karma ko bhogakara saMchita karma GYaana ke dvaaraa aura kriyamaaNa bhagavaana ko arpitakara ##,## karma bandhana mukta ho jaanaa chaahiye . kriyamaaNa karma bhagavaana ko isaliye arpaNa karanaa chaahiye ki aapa binaa karma kiye raha nahiiM sakate ##,## kahiiM usake phala kii ichchhaa kara baiThe to nayaa bandhana taiyaara ho jaayagaa . aajakala vedaanta pa.Dha pa.Dhakara shuddho.ahaM ##,## vishuddho.ahaM karane lagate haiM para divaalaa nikala gayaa to rote dikhaa{}ii dete haiM . aise shushhka vedaantii mata bano . apane adhikaara ke anusaara saadhana apanaa{}o to nishchaya hii saphalataa milegii . vedaanta nishhThaa kii vastu hai . bakane kii vastu nahiiM . usakii nishhThaa pushhTa karane kaa abhyaasa karo taba Thiika hai nahiiM to nirmalii nirmalii japo to jala shuddha nahiiM hogaa . diipaka kii charchaa karane se a.Ndheraa nahiiM haTegaa . aapa loga R^ishhiyoM kii santaana ho unakaa maarga apanaa{}o to kalyaaNa hogaa . paraanukaraNa se patana hii hu{}a hai aura usase aage bhii unnati kii aashaa nahiiM karanii chaahiye . ---- www.paulmason.info